Dakloos in Stockton: ‘Ik dacht zelfs, het zou wel fijn zijn om weer naar de gevangenis te moeten’

Dakloos in Stockton: ‘Ik dacht zelfs, het zou wel fijn zijn om weer naar de gevangenis te moeten’

Het Amerikaanse Stockton werd zwaar getroffen door de crisis. In een korte serie beschrijft Trouw hoe de stad zich herstelt. Vandaag de laatste aflevering: hoe daklozen hun leven proberen op te pakken.

Voor sommige daklozen uit Stockton is het even slikken wanneer ze voor het eerst naar Ready to Work worden gebracht. Het is een eind buiten de stad. De auto moet wachten tot er een ijzeren poort is opengegaan. Ze slapen in een zaal met 24 genummerde bedden.

Buiten kun je basketballen, maar je moet oppassen dat de bal niet in aanraking komt met de rollen prikkeldraad – het gemeenste soort, met scheermesjes – langs de dakrand. Het lijkt verdacht veel op wat sommigen van hen al eens van binnen hebben gezien: een gevangenis.

Het was tot voor kort ook een gevangenis, legt directeur Jon Mendelson uit. En de enige reden dat de zeventien daklozen die hij onder zijn hoede heeft tussen het prikkeldraad zitten, is dat de sheriff van San Joaquin County nieuwe cellenblokken aan het bouwen is en de oude, minimaal bewaakte afdeling op zijn terrein voor een dollar per jaar aanbood. Als je project het helemaal moet hebben van giften, sla je dat niet af.

Jon Mendelson helpt daklozen om hun leven weer op de rit te krijgen.
Voor de daklozen die aan het programma meedoen, gaat die ijzeren poort dus altijd open – tot acht uur ’s avonds tenminste. Er is een avondklok. Ze mogen geen drugs gebruiken, moeten helpen met huishoudelijk werk in het complex en als dat goed gaat, werken bij een van de aan het project deelnemende bedrijven of een opleiding volgen. Het doel: mensen die buiten de gewone samenleving zijn komen te staan en de regels wat verleerd zijn weer aan het werk krijgen, en daarna zelfstandig in een huis.

Wonen in de auto

Voor dat werk zijn er contacten met bedrijven in Stockton. Het huis moeten ze zelf zoeken. Maar Ready to Work helpt door de hoge borg te betalen die in de gespannen huurmarkt van Stockton wordt gevraagd.

Voor Angelo Zavala (50) kan het niet vlug genoeg gaan. Een paar jaar geleden was het leven nog goed. “In 2006 kocht ik zelfs een huis. Maar ik kreeg een ongeluk op het werk – ik ben elektricien – en toen ging het mis. Ik kon de hypotheek niet meer betalen. Een scheiding volgde. En daarmee werd ik in feite dakloos.

Angelo Zavala sliep in zijn auto. Die mocht hij na zijn scheiding houden. 

Sindsdien woonde hij in zijn auto. “Die mocht ik van mijn vrouw nog houden. Ik ging bij cafés voor vrachtwagenchauffeurs staan. Als je je een beetje goed verzorgt, kun je daar wel voor doorgaan. Maar je bent altijd bang dat ze je wegsturen.”

Hij had een tijdlang nog een werkloosheidsuitkering. “Toen dat ophield, was ik tamelijk wanhopig. Ik zat zelfs te denken dat het wel fijn zou zijn om weer naar de gevangenis te moeten – ik heb achttien maanden gezeten voor drugsbezit. Voor vrouwen zijn er tenminste nog opvangcentra, voor mannen niet.”

Zichtbaarder

Voor die categorie trekt de overheid nul dollars uit, zucht directeur Mendelson. En dat terwijl hun aantal groeit met het totale aantal daklozen. Vorig jaar woonden er in district San Joaquin vijfhonderd mensen op straat en nog zo’n vijftienhonderd in opvangcentra. Onbekend is hoeveel mensen zonder huis bij familie of vrienden op de bank slapen.

Stockton heeft zijn daklozenprobleem niet alleen te danken aan het inklappen van de huizenmarkt in 2007 en 2008 en de daarop volgende crisis – al troffen die de stad zwaarder dan bijna elke andere in de VS.

“We zagen ze al in de jaren tachtig”, zegt Mendelson. “Maar er is wel een verband. Tien jaar geleden waren veel mensen in staat een huis te kopen dankzij een vaste baan, maar veel van die banen verdwenen. Wie zijn huis kwijtraakte, kwam op straat, of huurde iets, maar sommigen werden er daarna wegens wanbetaling weer uitgezet. Zo wordt het steeds moeilijker om opnieuw een stabiele baan en een huis te krijgen.”

De daklozen zijn ook steeds zichtbaarder geworden. “Je ziet nu tentsteden onder viaducten van de snelweg en zelfs in de binnenstad, op rustige plekjes met schaduw. Als de groepen groter worden, voelen ze zich veiliger en hebben ze niet meer de behoefte zich te verschuilen.”

Eerste contact

In die tentenkampen zoeken zijn medewerkers naar gegadigden voor Ready to Work. Het eerste contact is ook een test: “We vragen iemand ons te bellen. Belt iemand niet, dan is hij niet zo ver dat hij in zichzelf wil investeren. Anderen bellen je precies op de afgesproken tijd.”

Angelo Zavala belde zelfs zonder afspraak, nadat hij in een fitnesscentrum een tv-uitzending had gezien over Ready to Work. “In die reportage zag ik deelnemers van het project rommel opruimen bij een tentenkamp. Een paar weken later deed ik dat werk zelf. Het is verschrikkelijk hoe de mensen in die tenten leven, ik zou het zelf niet lang volhouden.

“Begrijpen doe ik ze wel – als je het anderen ziet doen, ga je er vanzelf in mee. Maar dan geef je het op. Ik ben vijftig; ik kan me geen fouten meer veroorloven.”

Geef een reactie

Sluit Menu